Самиғ Абдуллаев


Мусаввир Самиғ Абдуллаев «Уруш Қаҳрамони» унвони, Ўзбекистон халқ рассоми» унвони, бир неча орден ва медаллар соҳиби. С.Абдуллаев портрет, манзара, натюрморт жанрларида ва тарихий мавзуларда жуда кўп ранг-баранг асарлар яратган. Ўзбекистон Давлат санъати музейи директори.

Таржимаи ҳол

Мусаввир, «Уруш Қаҳрамони» Самиғ Абдуллаев 1917 йилда Тошкентда туғилган.

1933—1938 йилларда Тошкент тасвирий санъат техникумига, 1955—1961 йилларда Тошкент театр ва рассомлик санъати институтида Ўзбекистон халқ рассомлари ОК.Татевосян, В.И.Уфимцев ва Татаристон халқ рассоми Б.И.Урманча каби педагоглардан таълим олди.

1938 йил 22 сентябрда ҳарбий хизматга чақирилиб, Иккинчи Жаҳон урушининг бошидан охиригача Украина, Шимолий Кавказ ва Қримдаги жангларда, Сапун тоғини олишда, Севастополни озод этишда қатнашди. Тамань ва Керчь ярим оролларида кўрсатган жасорати учун 1944 йил 22 сентябрда «Уруш Қаҳрамони» унвони билан мукофотланди.

Урушдан қайтгач эса, 1945—1955 йилларда Ўзбекистон Рассомлар уюшмаси раиси, 1955 йилдан 1991 йилгача Ўзбекистон Давлат санъати музейи директори вазифаларида ишлади.
С. Абдуллаев ижоди жуда эрта, у тасвирий санъат техникумида ўқиб юрган даврларда бошланган эди.

1938 йилда «Ёш скрипкачи» номли биринчи асари билан Ўзбекистои Рассомлар уюшмаси ташкил қилган бадиий танловда қатнашди, сўнг «Генерал Собир Раҳимов портрети»(1945), «Қаҳрамонлик»(1947), «Рассом онасининг портрети» (1951) каби асарларини яратди. «Резида портрети»(1954), «Китоб кўтарган қиз портрети» (1957), «йигит портрети» (1956) каби асарларида эса чизилаётган кишисининг фақат ташқи қиёфасинн ўхшатишга-гина эмас, балки унинг характерини ёритишга алоҳида эътибор берди.

«Қайрағоч» (1956), «Ҳовли» (1956), «Колхоз ҳовлиси» (1957) каби манзара асарлари унипг табиат манзаралари ва жойларнинг жонли тасвирини беришда биринчи қадамлари бўлди. Ярим асрдан зиёд муддатдаги ижодида портрет, манзара, натюрморт жанрларида ва тарихий мавзуларда жуда кўп ранг-баранг асарлар яратди.

1958 йилда рассом X. Сиддиқов билан ижодий ҳамкорликда 1919 йиллардаги фожиали воқеаларга бағишланган йирик полотносини чизди. Бу асарда воқеанинг мураккаблиги ишончли кўрсатилган. Асосий қаҳрамонларга берилган тавсифномалар эса ҳаққоний ва ёрқин чиққан. Унинг тарихий мавзуга бағишланган «Дўстлик» асари ҳам ниҳоятда жозибали.

Рассом 70—80-йилларда ҳарбий ватанпарварлик мавзусида портретлар сериясини яратди. Бу жиҳатдан унинг полковник Қосимов, генерал лейтенантлар Ф. Норхўжаев, Б. Сирожиддинов, С. Охунжонов, генерал полковник Е.Белоножка, уруш қаҳрамонлари Ф.Матвеев, Б.Эргашев, Ш.Умаровларга бағишланган ва «Ветеранлар учрашуви» портретлари ибратлидир. «Хотира» (1985) асарида эса Қрим манзаралари тасвирида ўз портретини ҳам яратди.

Портрет ва графика жанрларида ҳам самарали ижод этиб, қатоо ёрқин ва жозибали асарлар ижод этди. Улар орасида Ш. Рашидов (1987), Мухтор Ашрафий (1985), халқ устаси Ҳайдаров (1957), уста Мурод (1962), соҳибкор Ризамат Мусамуҳамедов (1982), академик В. Зоҳидов (1980), Ўзбекистон халқ артисти Н. Ҳошимов (1985), табиб ва ношир У. Соипов (1991), меҳнат қаҳрамонлари Абзалов, Синдоров, Ж.Кўчиевларга бағишланган асарлари диққатга сазовордир.

«Қрим манзаралари» туркумида рассом 1986 йилда «Эрта баҳор», «Бухта», «Гурзефдаги тун», «Чехов уйи» каби асарларини яратдики, уруш йилларидан хотира сифатида чизилган бу лирик манзаралар катта кўтаринки руҳга, ёрқин жозибага эга. Рассом ижотида натюрморт жанри ҳам ўзига хос ўрин тутади.

Бу жанрда яратган «Лолалар олма билан» (1978), «Нозик гуллар» (1981), «Сирень апельсинлар билан», «Наъматак» (1984), «Гуллар ва анорлар» (1984), «Сирень ва мевалар» (1986), «Гладиолос мевалар билан» (1991) ва бошқа натюрмортлар алоҳида ажралиб туради.

С. Абдуллаев ўз асарлари билан бир неча маротаба Халқаро кўргазмаларда қатнашди. Асарлари Монголия, Вьетнам, Япония, Финляндия, Куба, Олмония каби мамлакатларда ва 1978 йилда Краснодар ўлкасида, 1982 йнлда Ялтада, 1977 ва 1995 йилларда Тошкент ва Ангренда ва бошқа шаҳарларда намойиш этилди.

Унга 1967 йилда «Ўзбекистон халқ рассоми» унвони берилди. Шунингдек, бир неча орден ва медаллар соҳиби ҳамдир. Самиғ Абдуллаев 1998 йилда Тошкент шаҳрида вафот этди.

 
 
Самиғ Абдуллаев