Раҳим Пирмуҳамедов


Биринчи ўзбек киноактерларидан бўлган Раҳим Пирмуҳамедов 1896 йилда Тошкентда туғилган. 1930 йилда Москва ўзбек драма студиясини тугатган. Актёрлик фаолиятини 1918 йилда ўзбек театр труппаси (ҳозирги Ҳамза номидаги Ўзбек Давлат академик драма театри) да бошлаб, кейинчалик Самарқанд, Наманган театрларида ишлаган.

Таржимаи ҳол

1927 йилдан Раҳим Пирмуҳамедов овозсиз фильмларда бир неча ролларни ижро этиб, режиссёр К. Гертелнинг «Равот қашқирлари»да (1927) Акрамхон, «Масжид гумбазлари остида» (1928) Деҳқон, О. Фрелихнинг «Соябон арава»сида (1928) Жўрабой роллари орқали ўз маҳоратини астасекин ошира борди ва биринчи ўзбек овозли фильми А. Усольцевнинг «Қасам»ида (1937) Раҳим милиционер образини яратди. 

Кейинчалик Я. Протазановнинг «Насриддин Бухорода»сида (1943) Амир айғоқчиси, Н. Ғаниевнинг «Тоҳир ва Зуҳра»сида (1945) Карвонсарой соқчиои, «Насриддин саргузаштлари»да Кўса каби ҳаётий образлар яратди.

Р. Пирмуҳамедов ўз устида ишлаб, тинмай изланди. П. Я. Протазанов, Л. Свердлин каби етук актёрлардан ижрочилик санъати сирларини қунт билан ўрганиш натижаси ўлароқ К. Ёрматовнинг «Алишер Навоий»сида (1947) Абдулмалик, «Абу Али ибн Сино»сида (1957) Абдулхайр, Н. Ғаниевнинг «Фарғона қизи»да (1948) Тракторчи полвон, 3. Собитовнинг «Фарзандлар»ида (1959) Икром каби ранг-баранг образларни яратишга муяссар бўлди.

Актёрнинг 60-йилларда яратган Йўлдош Аъзамовнинг «Фурқат»ида (1959) Қотил, «Ўтган кунлар»ида (1959) Қушбеги, Шуҳрат Аббосовниинг «Маҳаллада дув-дув гап»ида (1960) Арслонбек, «Сен етим эмассан»ида (1963) кинотеатр контролёри кабр салбий образлар ўзининг ҳаққонийлиги, тўлақонлиги, сатирик бўёқларга бойлиги ва миллийлиги билан ажралиб туради.

Р. Пирмуҳамедов кинода турли дунёқараш ва характерга эга бўлган 50 га яқин ранг-баранг образ яратиб, ўзбек кино санъатига ўз ҳиссасини қўшди. Санъаткор кинодраматургия соҳасида ҳам ижод этиб, «Девонаи ростгўй» сценарийсини яратди.

Таниқли ўзбек киноактёри Р. Пирмуҳамедовнинг сермазмун ижоди «Ўзбекистон халқ артисти», «Халқ артисти» унвонлари ва бир қатор орден, медаллар билан мунооиб тақдирланган. Ўзбек кино санъатининг улкан арбоби Р. Пирмуҳамедов 1972 йилда Тошкент шаҳрида вафот этди.

Ижодини овозсиз кинода бошлаган, «Насриддин Бухорода», «Тоҳир ва Зуҳра», «Насриддин саргузаштлари», «Алишер Навоий», «Маҳаллада дув-дув гап» каби бадиий фильмларда ўнлаб ўлмас образлар яратган Раҳим Пирмуҳамедовнинг ўзбек кино санъати тараққиётида хизмати катта.

 
 
Раҳим Пирмуҳамедов