Анвар Обиджон-ҳажвий адабиёт анъаналарини муваффақият билан ривожлантириб келаётган истеъдодли адиб - таниқли болалар шоири, носир, киносценарист, драматург. «Ўзбекистон халқ шоири» юксак унвон соҳиби.
Одатда, бирор ёзувчи ижоди таҳлил этилганда асарларининг мавзу доираси, тасвир услубининг ўзига хослиги, яратган образларининг ҳаётийлиги-ю тарбиявий аҳамияти ёки қайси асарида қандай ғояларни илгари сургани-ю бадиий тил хусусиятлари юзасидан фикр юритилади.
Баён қилинадиган фикр-мулоҳазалар мазмунан ҳар хил бўлса-да, уларни боғлаб турадиган бир нуқта бўлади. Бу бадиий маҳорат билан боғлиқ ёзувчининг ижодий индивидуаллиги масаласидир.
Анвар Обиджон Фарғона вилояти Олтиариқ туманининг Полосон қишлоғида 1947 йилнинг 25 январида хизматчи оиласида туғилган.
1964 йилда ўрта мактабни тугатгач, Самарқанд молия техникумида, 1969-1971 йилларда жамоа хўжалигида ҳисобчи, клуб мудири, туман газетаси, вилоят радиосида турли вазифаларни бажарди, Тошкент Давлат университетининг журналистика факультетини сиртдан тамомлади. 1981 йилдан бошлаб у Тошкентга кўчиб келиб, «Ёш гвардия» нашриётида, «Ёш куч», «Муштум» журналларида ишлади.
«Чўлпон» нашриётида бош муҳаррир бўлиб ишлаган. Ҳозир Ўзбекистон телевидениесида муҳаррир бўлиб хизмат қилмоқда.
Анвар Обиджон болалар адабиётига дастлаб «Она Ер», «Баҳромнинг ҳикоялари» тўпламлари орқали шоир сифатида кириб келди ва мавжуд ижодий анъаналардан фойдаланган ҳолда ўзига хос йўл танлади.
«Булбулнинг чўпчаклари», «Ғалати мактублар», «Кумуш уй», «Гурунгдаги гаплар», «Ажойибхона», «Ўзимизнинг ансамбл», «Игналарим чиройли», «Менинг коллекциям», «Ширин сўйлар жажживойлар», «Каламушлар кемаси», «Сиз эшитмаган қўшиқлар», «Далалардан болаларга», «Осмондан тушган созанда» туркум шеърлари фикримизга далилдир.
Шоирнинг туркум шеърлари қўшиқ, мактуб, чўпчак шаклида яратилган. Улардаги шаклий ўхшашлик китобхонга диққатини жамлашга, асарларининг маъно-мазмунини англашга ёрдам беради. Жумладан, «Сиз эшитмаган қўшиқлар» туркумидаги «Чигирткалар қўшиғи», «Сигир қўшиғи», «Ажойибхона» туркумига доир «Тулкилар радиосида», «Қуёнлар трамвайида», «Ғалати мактублар» туркумидаги «Пўстиннинг Айиқчага ёзган хати» шеърлари шунчаки шаклий уйғунликни англатмайди, балки, аксинча, уларнинг ҳар бирида кичкинтойларда ҳайрат туйғусини қўзғашга қодир қувноқ юмор билан йўғрилган теран ҳаётий маъно бор.
Изчил сюжетнинг болаларбоп тилда ҳикоя қилиниши, тасвирда шоирнинг холис кузатувчи сифатида турганлиги шеърнинг санъат асари тарзидаги бадиий эстетик таъсирчанлигини таъминлаш билан бирга, тарбиявий мақсадга ҳам хизмат этади. Яъни, хушмуомалалик билан қўполлик ҳақида маълум тушунча беради.
Анвар Обиджоннинг «Сиз эшитмаган қўшиқлар» туркум шеърларида дидактик ғоя кўпроқ киноя, қочириқ, пичинг аралаш фош этувчи юмор воситасида ифодаланади.
«Оббо каламуш-эй!» шеърида танқид тиғи каламушсифат кишиларга қаратилган. Халқ мулкини киши билмас талон-тарож қилувчиларга нафрат уйғотишда шоир характер-хусусиятига кўра уларга яқин турувчи каламуш образидан усталик билан фойдаланади. Мана, у каламушга қарата нима дейди:
Ёз десалар
«Темир» деб,
Сен ёзибсан
«Кемир» деб.
Шоир шу тариқа каламушнинг айтилган сўзни бошқача ёзишига гўё унинг чаласаводлигини сабаб қилиб кўрсатади. Лекин зийрак китобхон каламушнинг «темир» ўрнига «кемир» сўзини ёзишидан фаҳмлайдики, у чаласавод эмас, балки ўзининг ҳаётий принципини баён қиляпти. Маъно жиҳатдан бир-биридан тамом йироқ бўлган сўзлар (темир, кемир) зиммасига асосий ғоянинг юксатилиши қофиядош сўзлардаги фавқулодда ҳамоҳанглик шеърнинг ғоявий-бадиий таъсирчанлигига, узоқ муддат хотирамизда муҳрланиб қолишига ёрдам беради.
Шоирнинг маҳорати шундаки, кўпчилик кўриб юрса ҳам, эътибор бермаган ўша оддий ҳаёт ҳодисасидан тарбиявий аҳамиятга молик умумлашма хулоса чиқара олган.
Болалар адабиётининг азалий мавзулари – она-табиат ва ватанпарварлик тарбиясига бағишланган кўп шеърларда ўлкамизнинг боғ-роғлари-ю кенг пахта майдонлари, дарё ва тоғлари мадҳ этилади, тўғрироғи, қайд қилинади. Умумлашма тавсифлару қуруқ қайд қилиш орқали китобхон туйғусига таъсир қилиб бўлмаслиги аён ҳақиқат. Анвар Обиджон кўпгина болалар шоирларидан фарқли ўлароқ, табиат ва ҳаётга болалар тушунчаси, нигоҳи орқали ёндашиб, азалий мавзуларни янгича ёритишга эришади.
Шоир аксарият шеърларида жониворлар, нарса-предметларнинг ташқи кўриниши тасвири воситасида ўқувчини ўзи ифода этмоқчи бўлган моҳият ичига олиб киради.
Шуниси характерлики, Анвар Обиджон шеърларидаги каби, насрий асарларида ҳам турли жониворлардан иборат қаҳрамонларга дуч келамиз. Масалан, «Мушукчанинг ҳикояси» қаҳрамони Ер юзи томдан кўра ўн беш марта катталигини «кашф этса», оч қоринга арини ютиб юборган қурбақа уйқусираган ҳолда овқат ейишнинг оқибати ёмон бўлишини «кашф этади».
Кичик китобхонларнинг ҳайвонот оламига бўлган қизиқиши ҳисобга олиб ёзилган бу хилдаги асарларда ёзувчи жониворлар образи орқали инсоннинг мураккаб маънавий руҳий дунёсини очишга интилади. Тўғрироғи, жониворларнинг турмуш-тарзи мисолида айрим кишилар характеридаги иллатларни танқид қилади. Болаларни ундан тўғри хулоса чиқаришга, яхшилик ва ёмонлик ўртасидаги азалий тафовутни англашга, инсоф ва адолатли, инсонпарвар бўлишга чақиради.
Адиб масал характеридаги «Уйқуда нималар бўлмайди» туркум ҳикояларида реал ҳаётдаги контраст воқеаларни тасвирлайди. Шу йўл билан ўқувчини ҳаёт ҳақида жиддий ўйлашга ундайди, фикр уйғотади.
Анвар Обиджоннинг Чўлпон номидаги нашриётда чоп этилган «Паҳлавоннинг ўғирланиши» номли охирги китобида болаларга аталган энг сара шеър ва достонлари жамлангани кичкинтойларга яхши совға бўлди. Бу китобдан кўплаб янги шеърлар ҳам ўрин олгани шоир ҳануз ёниқиб ижод қилаётганидан далолат беради ва кишини қувонтиради.
Эзгуликни эш қилган адибдан кичик китобхонлар зеҳнини чархлаб, зийраклигини оширадиган янги-янги асарлар кутиб қоламиз.
Ижолий фаолияти
«Она ер» (1974)
«Масхарабоз бола» (1980)
«Оловжон ва унинг дўстлари» (1983)
«Баҳромнинг ҳикоялари» (1984)
«Эй, ёруғ дунё» (1983)
«Кетмагил» (1985)
«Безгакшамол» (1985)
«Жуда қизиқ воқеа» (1987)
«Олтин юракли автобола» (1988)
«Даҳшатли Мешполвон» (1990) каби шеърий, насрий китоблари чоп этилди.
Булардан ташқари, адибнинг «Қўнғироқли ёлғончи», «Паҳлавоннинг ўғирланиши» Анвар Обиджон сўнгги йилларда «Рамазон ва Гулмат ҳангомаси» (1992), «Мешполвоннинг жанглари» (1994), «Алишер ила Ҳусайн ёки уч доно ва ўғри» (1996), «Тўтиқуш», «Топсанг ҳай-ҳай...» каби қисса, пьеса ва шеър, достонларини ҳам яратди.
У«Ўзбекистон халқ шоири» унвонига сазовор бўлган (1998).